Alles wat belangrijk is over gastro-enterologie & het spijsverteringskanaal
Gastro-enterologie – aandoeningen van het spijsverteringskanaal
De gastro-enterologie houdt zich bezig met aandoeningen van het gehele spijsverteringsstelsel: slokdarm, maag, dunne darm, dikke darm, lever, galblaas en alvleesklier.
Aandoeningen van het spijsverteringskanaal komen zeer vaak voor en kunnen de kwaliteit van leven aanzienlijk beïnvloeden.
Ons aanbod: van onschuldige prikkelbaredarmklachten tot ernstige aandoeningen zoals darmkanker of chronische inflammatoire darmziekten – wij stellen de diagnose en behandelen in het Bürgerspital Wertheim.
Refluxziekte (brandend maagzuur)
Zure maaginhoud stroomt terug in de slokdarm. Het slijmvlies raakt geïrriteerd en er ontstaat brandend maagzuur. Onbehandeld: ontstekingen en in het ergste geval slokdarmkanker.
Symptomen
Branderig gevoel achter het borstbeen, zure oprispingen, slikklachten, chronische hoest
Diagnostiek
Gastroscopie om ontstekingen of een Barrett-oesofagus uit te sluiten
Behandeling
Protonpompremmers (maagzuurremmers), aanpassing van de leefstijl, in ernstige gevallen een operatie
Gastritis & maagzweer
Gastritis is een ontsteking van het maagslijmvlies. Oorzaken: de bacterie Helicobacter pylori, pijnstillers (NSAID’s) of stress. Een maagzweer is een diepe beschadiging van de maagwand.
Symptomen
Pijn in de bovenbuik, misselijkheid, een vol gevoel, bij zweren eventueel bloedbraken
Diagnostiek
Gastroscopie met biopsie, Helicobacter-test
Behandeling
Maagzuurremmers, bij Helicobacter eradicatietherapie (antibiotica)
Chronische inflammatoire darmziekten (IBD)
Tot de IBD behoren de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Het darmslijmvlies is chronisch ontstoken. Oorzaak: een ontregeling van het immuunsysteem.
Ziekte van Crohn
Kan het gehele spijsverteringskanaal aantasten (van mond tot anus), vaak de dunne en dikke darm. Ontsteking van alle wandlagen.
Colitis ulcerosa
Alleen de dikke darm is aangetast. Begint in de endeldarm en breidt zich naar boven uit. Alleen een oppervlakkige ontsteking van het slijmvlies.
Symptomen
Chronische diarree (vaak met bloed), buikpijn, gewichtsverlies, uitputting
Behandeling
Ontstekingsremmende medicijnen (5-ASA, cortison, immunosuppressiva, biologicals), bij complicaties een operatie
Prikkelbaredarmsyndroom (PDS)
Functionele stoornis – organisch is alles in orde, toch zijn er klachten. Uitsluitingsdiagnose: pas wanneer andere aandoeningen zijn uitgesloten.
Symptomen
Buikpijn, winderigheid, diarree en/of verstopping (wisselend), verbetering na de ontlasting
Diagnostiek
Uitsluiten van andere aandoeningen door een coloscopie en bloedonderzoek
Behandeling
Aanpassing van de voeding (low-FODMAP-dieet), probiotica, krampwerende medicijnen, psychotherapie
Darmkanker – te voorkomen door preventief onderzoek!
Op één na meest voorkomende vorm van kanker in Duitsland. Het goede nieuws: darmkanker is te voorkomen! Bijna alle darmkankers ontwikkelen zich uit goedaardige poliepen (5-10 jaar). Als wij bij de preventieve coloscopie poliepen vinden en verwijderen, kan darmkanker niet eens ontstaan.
Risicofactoren
Leeftijd >50, familiaire belasting, IBD, roken, overgewicht, gebrek aan beweging
Symptomen
Vaak lange tijd zonder symptomen! Later: bloed in de ontlasting, veranderingen in de ontlasting, buikpijn, gewichtsverlies
Preventie
Coloscopie vanaf 50 (mannen) resp. 55 jaar (vrouwen), bij familiaire belasting eerder
Gastroscopie (maagspiegeling)
Een flexibele slang met camera (endoscoop) wordt via de mond ingebracht. Onderzoek van slokdarm, maag en twaalfvingerige darm. Duur: 5-10 minuten onder sedatie (korte narcose).
Redenen voor een gastroscopie:
- Brandend maagzuur, slikklachten
- Pijn in de bovenbuik
- Misselijkheid, braken
- Vermoeden van een maagzweer
- Bloedarmoede met onduidelijke oorzaak
- Bloedbraken
Mogelijkheden tijdens het onderzoek: weefselafname (biopten), Helicobacter-sneltest, bloedstelping, oprekken van vernauwingen, plaatsing van een PEG-sonde
Coloscopie (darmspiegeling)
De endoscoop wordt via de anus ingebracht en de gehele dikke darm wordt onderzocht. Duur: 20-40 minuten onder sedatie. Voorwaarde: volledige lediging van de darm (darmreiniging op de dag ervoor).
Redenen voor een coloscopie:
- Preventief onderzoek vanaf 50/55 jaar
- Bloed in de ontlasting
- Veranderingen in de ontlasting
- Buikpijn, diarree
- Darmkanker in de familie
- Controle bij poliepen of IBD
Mogelijkheden tijdens het onderzoek: verwijderen van poliepen (poliepectomie), weefselafname, EMR (grote poliepen), bloedstelping, markering van tumoren
Darmvoorbereiding – zo gaat het
Op de dag vóór het onderzoek drinkt u een laxeermiddel (bijv. Moviprep, Plenvu). De darm wordt volledig geleegd – u heeft enkele uren diarree.
Belangrijk
Dat is onaangenaam, maar noodzakelijk! Alleen in een schone darm kunnen wij alle veranderingen herkennen.
Op de dag van het onderzoek
Niets eten, heldere vloeistoffen zijn toegestaan.
Tip
Plan voor de dag van de voorbereiding het liefst in dat u thuisblijft.
EMR – endoscopische mucosaresectie
Techniek voor het verwijderen van grotere poliepen of oppervlakkige tumoren. Normale poliepen (<2 cm) kunnen eenvoudig met de lus worden verwijderd. Bij grotere poliepen is de EMR-techniek nodig.
Werkwijze
Onder de afwijking wordt vloeistof ingespoten (onderspuiting), waardoor het slijmvlies loskomt. Daarna volgt verwijdering met een lus of mes.
Voordeel
Veel poliepen en vroege carcinomen kunnen zo worden verwijderd zonder dat een operatie nodig is. Laag complicatiepercentage.
ERCP – gespecialiseerde endoscopie bij aandoeningen van de galwegen & alvleesklier
Wat is ERCP?
Gespecialiseerde procedure voor het onderzoeken en behandelen van aandoeningen van de galwegen en de alvleesklier. Met een speciale endoscoop (duodenoscoop) wordt contrastmiddel in de galwegen gespoten en worden röntgenfoto’s gemaakt.
Galwegstenen
Stenen uit de galblaas verplaatsen zich naar de galgang → geelzucht of ontstekingen. Met ERCP endoscopische verwijdering zonder operatie.
Werkwijze: papillotomie (insnede), steenextractie met mandje/ballon, bij grote stenen vergruizing
Vernauwingen van de galgang & pancreatitis
Vernauwingen door littekens, ontstekingen of tumoren. Oprekken en plaatsen van een stent voor de afvoer van gal.
Bij galsteenpancreatitis: verwijdering van de veroorzakende steen. Bij chronische pancreatitis: behandeling van vernauwingen van de alvleesklierbuis.
Risico’s & aandachtspunten
ERCP is veeleisender dan een normale endoscopie. Complicaties zijn zeldzaam, maar mogelijk: pancreatitis (3-5%), bloeding, perforatie.
Wanneer moet ik naar de maag-darm-leverarts?
Noodgeval – direct naar de arts:
- Bloedbraken (braaksel dat op koffiedik lijkt)
- Teerontlasting (zwart, onaangenaam ruikend) – teken van een bloeding
- Hevige, plotselinge buikpijn
- Hoge koorts met buikpijn
Binnenkort naar de maag-darm-leverarts:
- Aanhoudende buikpijn
- Veranderingen in de ontlasting (diarree, verstopping)
- Bloed in de ontlasting (ook kleine hoeveelheden!)
- Onbedoeld gewichtsverlies
- Aanhoudende misselijkheid, braken
- Slikklachten
- Geelverkleuring van huid of ogen
Preventie – vroege opsporing van darmkanker:
Voor de preventie van darmkanker zou u op 50-jarige leeftijd (mannen) resp. 55-jarige leeftijd (vrouwen) de eerste coloscopie moeten laten doen.
Bij normale bevindingen
Herhaling na 10 jaar
Bij familiaire belasting
Eerder beginnen!
Preventief darmonderzoek redt levens!